Lojistik Nedir? Lojistiğin Tanımı ve Lojistiğe Genel Bakış

Lojistik Nedir? Lojistiğin Tanımı ve Lojistiğe Genel Bakış

Lojistik Nedir?

Lojistik nedir? Lojistik, kökenleri çok eskiye dayanan bir kavramdır. “Lojistik” terimi, hesaplama, planlama ve organize etme sanatına atıfta bulunan eski Yunanca “lojistikos” kelimesinden türemiştir. Lojistik, operasyonlarını sürdürmek için etkili ulaşım ve tedarik zincirlerine ihtiyaç duyan ordular ve imparatorluklarla eski zamanlardan beri insanlık tarihinin bir parçası olmuştur.

Lojistik Kelimesinin Anlamı Nedir?

Lojistik aslen Latince bir kelimedir. Logic (mantık) ve statics (istatistik) bu iki farklı kelimelerinin birleşmesi ile meydana gelmektedir. Bu doğrultuda lojistik kelimesinin anlamı ise “mantıklı hesaptır” anlamına gelmektedir. Bugün özellikle işletme bilimi literatüründe kullanılan lojistik kavramı ise, ilk olarak 1963 yılında ABD’de Ulusal Fiziksel Dağıtım Komisyonu olarak kurulan, sonrasında ise Lojistik Yönetim Konseyi – CLM olarak değişen konseyin 1984 yılında yaptığı bir tanımlamadır. 

CLM’ye göre lojistik; “tüketici ihtiyaçlarını tatmin etmek için hammaddenin, süreç içindeki envanterin, nihai mamulün veya ilgili bilginin çıkış noktasından nihai tüketim noktasına kadar etkin ve masrafları en aza indirilmiş şekilde varabilmesi için yapılan planlama, uygulama ve kontrol sürecidir”

1926 yılında Avusturya’nın Viyana kentinde bir Non-Government Organization (NGO) olarak kurulan ve resmi adı “Fédération Internationale des Associations de Transitaires et Assimilés” (FIATA) olan Uluslararası Nakliyeciler Federasyonu’na göre Lojistik; “Tüketicilerin taleplerini karşılamak için her türlü ürünü, hammadde kaynağından, tüketildiği son noktaya kadar olan tedarik zinciri içindeki sürecinin başarılı bir şekilde planlanması, taşınması, depolanması ve kontrol altında tutulma hizmeti olarak ifade etmiştir”.

1966 yılında bir grup mühendis tarafından kurulan “the Society of Logistics Engineers” (SOLE) Lojistik Mühendisleri Birliği’ne göre ise Lojistik; “Kaynakların etkin bir şekilde kullanılmasını sağlamak ve ürün yaşam çevriminin tüm safhaları boyunca kaynak girdilerinin etkin bir yaklaşımla sisteme etkisini zamanında teminat altına almak için oluşturulan ürün veya sistemin tüm hayatı boyunca kullanılan yönetim destek alanıdır”.

Lojistik süreçlerinin ana unsurları şu şekildedir:

  1. Tedarik Zinciri Yönetimi (Supply Chain Management):
  • Tedarikçilerden gelen malzemelerin ve hizmetlerin temini ve yönetimi.
  • Tedarik zincirinin her aşamasının koordinasyonu ve optimizasyonu.
  1. Depolama ve Stok Yönetimi:
  • Malzemelerin depolanması, envanter yönetimi ve stok seviyelerinin takibi.
  • Depo yerleşimi ve düzenlemesi.
  • Depo operasyonlarının yönetimi ve depo personelinin organizasyonu.
  1. Taşıma ve Dağıtım:
  • Malzemelerin taşınması için uygun ulaşım yöntemlerinin seçimi ve düzenlenmesi (kara, hava, deniz, demiryolu vb.).
  • Teslimat rotalarının planlanması ve optimize edilmesi.
  • Malların müşterilere zamanında ve güvenilir bir şekilde teslim edilmesi için lojistik ağının yönetimi.
  1. Sipariş İşleme:
  • Müşteri siparişlerinin alınması, işlenmesi ve takibi.
  • Siparişlerin stok durumu ve teslimat süreleri göz önünde bulundurularak işlenmesi.
  1. Lojistik Bilgi Sistemleri ve Teknoloji:
  • Bilgi teknolojilerinin kullanımıyla lojistik süreçlerin yönetimi.
  • Otomasyon sistemleri, takip ve izleme yazılımları, envanter yönetimi sistemleri gibi lojistik süreçlerini destekleyen teknolojilerin kullanımı.
  1. Müşteri Hizmetleri:
  • Müşteri taleplerinin karşılanması ve memnuniyetin sağlanması.
  • Müşteri geri bildirimlerinin alınması ve değerlendirilmesi.
  • Hızlı ve etkili çözümlerle müşteri memnuniyetinin artırılması için sürekli iyileştirme.
  1. Risk Yönetimi:
  • Lojistik operasyonlarında karşılaşılabilecek risklerin tanımlanması ve yönetilmesi.
  • Doğal afetler, tedarikçi sorunları, siyasi istikrarsızlık gibi faktörlerin etkilerini minimize etmek için stratejilerin geliştirilmesi.

Lojistiğin Önemi ve Güncel Durumu / 2024 OCAK

Lojistiğin Önemi Nedir?

İşletmeler açısından lojistik önemli bir yere sahiptir. Bu önem aşağıdaki maddeler ışığında özetlenebilir:

  1. Ekonomik Kalkınmaya Katkı Sağlar: Lojistik faaliyetler, mal ve hizmetlerin tedarik zinciri boyunca hareketini sağlayarak ekonomik büyümeye ve kalkınmaya katkıda bulunur. Verimli lojistik operasyonları, üretim, dağıtım ve tüketim süreçlerini optimize ederek ekonomik faaliyetleri destekler.
  2. Küresel Ticareti İmkanlı Kılar: Lojistik, mal ve hizmetlerin dünya çapında taşınmasını mümkün kılar. Küresel ticaretin artmasıyla birlikte, lojistik sektörü önemli bir rol oynar ve farklı ülkeler arasındaki ticaretin canlanmasına yardımcı olur.
  3. Müşteri Memnuniyetini Artırır: İyi bir lojistik yönetimi, müşterilere ürünlerin zamanında ve doğru bir şekilde ulaştırılmasını sağlar. Bu da müşteri memnuniyetini artırır ve müşteri sadakatini oluşturur.
  4. Maliyetleri Düşürür: Lojistik, malzemelerin tedarik edilmesi, depolanması, taşınması ve dağıtılması gibi süreçlerde maliyetleri azaltmaya yardımcı olur. Verimli lojistik operasyonları, işletmelerin rekabet gücünü artırır ve maliyetleri düşürerek kar marjlarını artırır.
  5. Çevresel Etkileri Azaltır: Lojistik, taşıma ve depolama süreçlerinde çevresel etkileri azaltmak için yenilikçi çözümler geliştirerek sürdürülebilirlik ve çevresel bilinçliliği teşvik eder.
  6. İnovasyonu Destekler: Lojistik sektörü, sürekli olarak teknolojik gelişmelere ve inovasyona açıktır. Yeni teknolojiler ve dijital çözümler, lojistik operasyonlarını daha verimli, esnek ve güvenilir hale getirir.

COVID-19 Sonrası Lojistiğin Güncel Durumu – 2024

Lojistik Sektörünün değeri 2000-2010 yılları arasında, dünya çapında en hızlı gelişen üçüncü sektör olmasıyla daha da artmıştır. Özellikle Ocak 2020’de patlak veren Covid-19 Küresel pandemi sebebiyle küresel tedarik zincirinde yaşanan kırılmayla birlikte lojistik kavramı daha fazla ön plana çıkmıştır. 

Covid – 19 döneminde lojistik sektöründeki durum şöyle özetlenebilir:

  1. Tedarik Zinciri Kesintileri: Salgın, tedarik zinciri üzerinde büyük baskılar yarattı. Üretim tesislerinin kapanması, sınırlı üretim kapasiteleri, sınır kapatmaları ve taşıma kısıtlamaları gibi faktörler, malzeme tedarikini ve lojistik operasyonları olumsuz etkiledi.
  2. Artan Talep ve Stok Sıkıntısı: COVID-19 salgını sırasında, belirli mallara ve hizmetlere olan talep değişti. Bazı ürünlerde aniden artan talep, stok sıkıntılarına ve tedarik zinciri gecikmelerine neden oldu.
  3. Taşıma Kısıtlamaları ve Gecikmeler: Sınırlı ulaşım seçenekleri, sürücü kısıtlamaları, sınır kontrolleri ve karantina gereksinimleri, taşıma süreçlerini yavaşlattı ve lojistik operasyonlarını karmaşık hale getirdi.
  4. Personel ve Güvenlik Endişeleri: Lojistik sektöründe çalışanlar, COVID-19’un yayılmasını önlemek için yeni güvenlik protokolleri ve önlemleri benimsemek zorunda kaldılar. Bu da iş süreçlerinde aksamalara ve operasyonel zorluklara yol açtı.
  5. Teknolojik Dönüşüm ve İnovasyon: Salgın, lojistik şirketlerini teknolojik dönüşüm ve dijitalleşme konusunda hızlandırdı. Otomasyon sistemleri, lojistik izleme ve takip yazılımları gibi teknolojiler, operasyonel etkinliği artırmak ve lojistik süreçlerini daha esnek hale getirmek için benimsendi.
  6. Acil Tıbbi ve Temel Malzeme Dağıtımı: Salgın sırasında, acil tıbbi ekipman ve temel malzemelerin dağıtımı öncelikli hale geldi. Lojistik sektörü, tıbbi malzemelerin hızlı ve güvenilir bir şekilde dağıtılması için büyük bir rol oynadı.

Küresel pandemi döneminde Lojistik, hem arz hem de talep yönünde bir sıkışma yaşamış ve bu durum lojistik maliyetlerinin yükselmesine yol açmıştır. Ocak 2024 tarihinde The Economist gazetesinin Birleşmiş Milletlerin yayınladığı bir rapora atıf yaparak yayınladığı habere göre, gemi lojistik maliyetlerinin küresel pandemi öncesindeki döneme döndüğünü ileri sürülmüştür.

Lojistik Sektöründe 2010-2022 Yılları Arasındaki Maliyet Değişimi

Covid-19 sonrası lojistik sektöründe yaşanan değişimler ise aslen dijitalleşmede yaşanan bir kırılma eşliğinde büyük bir dönüşümü beraberinde getirmiştir. Covid-19 sonrasında lojistik sektöründeki mevcut ve olası durum genel hatlarıyla şu şekilde özetlenebilir:

  1. Dijitalleşme ve Teknolojik İlerleme: Salgın sırasında, lojistik şirketleri dijitalleşme ve otomasyon süreçlerini hızlandırdı. İnternet tabanlı platformlar, izleme ve takip sistemleri, yapay zeka ve veri analitiği gibi teknolojiler, lojistik süreçlerini daha verimli hale getirmek için daha yaygın olarak benimsendi. Salgın sonrası dönemde de bu dijitalleşme eğilimi devam edebilir.
  2. Stok ve Tedarik Zinciri Yönetimi: COVID-19 salgını, stok sıkıntıları ve tedarik zinciri kesintileri gibi zorlukları beraberinde getirdi. Bu deneyimlerden sonra, işletmeler tedarik zinciri yönetimini daha dikkatli bir şekilde ele alabilir ve daha esnek ve dirençli tedarik zincirleri oluşturabilirler.
  3. Küreselleşmenin Yeniden Değerlendirilmesi: Salgın sırasında, küresel tedarik zincirlerindeki belirsizlikler ve kırılganlıklar ön plana çıktı. Bu da bazı işletmelerin tedarik zincirlerini yerelleştirmeyi veya çeşitlendirmeyi düşünmelerine neden oldu. Salgın sonrası dönemde, küreselleşme stratejileri yeniden değerlendirilebilir.
  4. Risk Yönetimi ve Kriz Planlaması: COVID-19 salgını, işletmelerin risk yönetimi ve kriz planlaması süreçlerini gözden geçirmelerine ve güçlendirmelerine neden oldu. Salgın sonrası dönemde, işletmeler daha etkili kriz planları geliştirebilir ve kriz durumlarına daha iyi hazırlıklı olabilirler.

Günümüzde lojistik sektörü, dijitalleşme, tedarik zinciri yönetimi, küreselleşme stratejileri, risk yönetimi ve sürdürülebilirlik gibi alanlarda daha fazla dönüşüm ve adapte olma gereksinimiyle karşı karşıya kalabilir.

Sürdürülebilirlik ve Yeşil Lojistik

2024 yılında sürdürülebilirlik, lojistik sektöründe giderek artan bir öneme sahip olacaktır. Çevresel etkilerin azaltılması, kaynakların verimli kullanılması ve yeşil lojistik uygulamaları, şirketlerin kurumsal sosyal sorumluluklarını yerine getirmelerini sağlayacaktır.

  • Elektrikli Araç Kullanımı: Elektrikli araçlar, lojistik operasyonlarında fosil yakıtlı araçlara göre daha çevre dostu bir alternatif sunar. Elektrikli kamyonlar ve dağıtım araçları, şehir içi teslimatların karbon ayak izini azaltabilir.
  • Sürdürülebilir Ambalaj: Ambalaj malzemelerinin sürdürülebilirliği, lojistik sektöründe önemli bir konudur. Geri dönüştürülebilir veya biyolojik olarak parçalanabilir ambalajlar, atık yönetimini azaltabilir ve doğaya daha az zarar verebilir.
  • Yeşil Depo Tasarımı: Depo tasarımında enerji verimliliği ve çevresel etkiler gözetilerek yapılan iyileştirmeler, lojistik tesislerinin sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmasına yardımcı olabilir.
  • Geri Dönüşüm ve Atık Yönetimi: Lojistik operasyonlarından kaynaklanan atıkların etkili bir şekilde yönetilmesi ve geri dönüşüm programları, çevresel etkileri azaltabilir.
  • Yeşil Enerji Kullanımı: Lojistik tesislerinin enerji ihtiyaçlarını karşılamak için yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelme, karbon ayak izini azaltabilir.

Lojstik Sektöründe Gelecekteki Beklentiler

2024 yılında lojistik sektörü, teknolojik gelişmeler, sürdürülebilirlik uygulamaları, küresel ekonomik faktörler ve insan kaynakları yönetimi gibi bir dizi dinamikle şekillenecektir. Lojistik şirketleri bu değişimlere hızlı ve esnek bir şekilde adapte olmalı, sürdürülebilirlik ilkelerini benimsemeli ve rekabet avantajı elde etmek için teknolojik inovasyonlara yatırım yapmalıdır. Bu bağlamda gelecekte lojistik sektörünü bekleyen zorluklara karşı hazırlıklı olan şirketler, başarıya ulaşacak ve sektörde lider konumunu sürdürecektir.

Lojistik Sektöründe Dijitalleşme: 2024 ve Ötesi

Lojistik sektörü günümüzde dijitalleşme trendleri ile hızla evriliyor ve 2024 sonrası dönemde daha da önem kazanması bekleniyor.

  • Nesnelerin İnterneti (IoT): Nesnelerin İnterneti (IoT), lojistik operasyonlarını daha akıllı hale getirebilir. Araçlar, konteynerler, paletler ve diğer ekipmanlar üzerindeki sensörler, gerçek zamanlı izleme, envanter yönetimi ve bakım süreçlerini optimize etme imkanı sağlar. Örneğin, soğuk zincir lojistiğinde ürünlerin sıcaklık kontrolü gibi kritik unsurların takibi bu teknoloji ile daha etkili bir şekilde gerçekleştirilebilir.
  • Veri Analitiği ve Büyük Veri: Lojistik süreçlerindeki büyük veri analizi, operasyonların daha etkili yönetilmesine ve gelecekteki taleplerin daha iyi tahmin edilmesine yardımcı olabilir. Yapay zeka destekli analitik araçlar, tedarik zinciri verilerinden değerli içgörüler elde etme konusunda şirketlere yardımcı olabilir.
  • Dijital İkiz ve Sanal Gerçeklik: Dijital ikiz, fiziksel lojistik süreçlerini dijital ortamda simüle etme yeteneği sunar. Bu, planlama ve optimizasyon süreçlerini iyileştirirken aynı zamanda riskleri azaltacaktır. Sanal gerçeklik, eğitim programlarından depo düzenlemelerine kadar bir dizi lojistik uygulamasında kullanılabilir.
  • Blockchain Teknolojisi: Blockchain, lojistik sektöründe güvenli ve şeffaf tedarik zinciri yönetimi için kullanılıyor. Malzemelerin kaynağını takip etmek, sahteciliği önlemek ve tüm taraflar arasında güven oluşturmak için blockchain teknolojisi giderek daha fazla benimsenmektedir.
  • Robotik Süreç Otomasyonu (RPA): Lojistik süreçlerinde tekrarlanan görevleri otomatikleştirmek için RPA kullanımı artmaktadır. Bu, verimliliği artırırken insan kaynaklarını daha stratejik görevlere yönlendirmeye olanak tanır.

Global Tedarik Zinciri ve Lojistik Hızlandırma

  • Hiper-Lojistik ve Hızlı Teslimat: Tüketicilerin beklentileri, hiper-lojistik ve hızlı teslimat hizmetlerine yönelik talepleri artırmaktadır. Lojistik şirketleri, teslimat süreçlerini hızlandırmak için yeni teknolojileri ve optimizasyon stratejilerini benimsemelidir.
  • Güçlü Lojistik Ağları ve Entegrasyon: Küresel lojistik ağları, entegrasyon ve işbirliği gerektirir. Blockchain ve diğer dijital teknolojiler, tedarik zinciri paydaşları arasındaki işbirliğini artırabilir ve veri bütünlüğünü güvence altına alabilir.
  • Çevresel Sürdürülebilirlik ve Yeşil Lojistik: Lojistik sektöründe çevresel sürdürülebilirlik, yeşil enerji kullanımı, düşük karbonlu taşıma ve sürdürülebilir ambalajlama gibi uygulamaların benimsenmesini gerektirir. Bu, hem çevre dostu bir imaj yaratmak hem de gelecek nesillere daha sürdürülebilir bir dünya bırakmak için önemlidir.

Lojistik Operasyonlarında Teknolojik Gelişmeler

Teknolojik gelişmeler, lojistik sektöründe verimliliği artırmak ve rekabet avantajı elde etmek için çok önemli bir rol oynamaktadır. 2024 yılında lojistik operasyonlarını etkileyebilecek bazı teknolojik gelişmeler şunlar olabilir:

  • Yapay Zeka ve Makine Öğrenimi: Yapay zeka ve makine öğrenimi, lojistik süreçlerinde daha akıllı ve öngörülebilir kararlar almak için kullanılabilir. Bu teknolojiler, talep tahmini, rotalama optimizasyonu ve envanter yönetimi gibi alanlarda operasyonel verimliliği artırabilir.
  • Uçan Araçlar ve Drone Kullanımı: Teslimat süreçlerini hızlandırmak için uçan araçlar ve dronlar kullanımı artabilir. Özellikle yoğun trafik bölgelerinde veya uzak bölgelere malzeme göndermede bu teknolojiler etkili olabilir.
  • Lojistik İzleme ve Takip Sistemleri: Güçlü lojistik izleme ve takip sistemleri, gönderilerin gerçek zamanlı olarak izlenmesini sağlar. Bu, müşterilere daha iyi hizmet sunmanın yanı sıra, operasyonel verimliliği de artırabilir.
  • Robotik Otomasyon: Depo işlemlerinde ve malzeme taşıma süreçlerinde robotik otomasyon, operasyonel hızı artırabilir ve insan hatalarını en aza indirebilir. Otomasyon, depo yönetimi ve envanter takibi gibi görevlerde kullanılabilir.
  • Blockchain Teknolojisi: Güvenli ve şeffaf tedarik zinciri yönetimi için blockchain teknolojisi kullanılabilir. Bu, malzeme kaynaklarının izlenmesi, güvenilirlik ve sahtecilik önleme konularında önemli avantajlar sağlayabilir.

Bu teknolojik gelişmeler, lojistik şirketlerinin operasyonel süreçlerini optimize etmelerine, maliyetleri düşürmelerine ve müşteri memnuniyetini artırmalarına olanak tanır. Şirketler, bu teknolojileri etkili bir şekilde benimseyerek rekabet avantajı elde edebilirler.

Kaynakça

AKER, E. (2011). “İşletmelerde lojistik faaliyetler ve bir örnek olay” (Master’s thesis, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü), Yüksek Lisans Tezi.

NIAZI, S. (2023).  “Lojistik Yönetiminde E-Lojistik Kullanımının Önemi: E-Lojistik Kullanan İşletmeler Üzerinde Uygulama” (Master’s thesis, Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü), Yüksek Lisans Tezi.

https://fiata.org/

http://www.sole.org/

https://www.lojiport.com/

https://unctad.org/publication/review-maritime-transport-2023

https://www.economist.com/graphic-detail/2023/01/09/global-shipping-costs-are-returning-to-pre-pandemic-levels

İlgili Yazılar
Leave a Reply

Your email address will not be published.Required fields are marked *